|
Wie woonde waar, 200 jaar geleden in Zuid-Holland? |
|
|
|
maandag 23 februari 2009 |
Bekijk kadastrale kaarten van Zuid-Holland in de Beeldbank
Al bijna 200 jaar is het Kadaster de betrouwbare eigendomsregistratie in Nederland. De landelijke dienst van het kadaster werd ingevoerd in 1832 om de grondeigendom van Nederland te registreren. De vastgelegde gegevens bevorderen rechtszekerheid en vormen de basis voor grondbelasting. In de Beeldbank van het Nationaal Archief zijn nu meer dan 2000 zogenaamde minuutplans en verzamelplans van het kadaster opgenomen. Deze kadasterkaarten van Zuid-Holland zijn afkomstig uit twee districten: Den Haag en Rotterdam. Wie dus wil zien wie waar woonde in de vroege negentiende eeuw, kan op de kaarten in de Beeldbank de percelen en nummers vinden en kan dan naar de microfiches van het betreffende register in het Nationaal Archief om de eigenaren (maar let op, niet de huurders of pachters) te achterhalen.
De plattegronden geven de percelen weer, zoals zij op dat moment zijn ingetekend. Ook werden er verzamelkaarten per gemeente gemaakt, verzamelplans geheten. In de Beeldbank zijn alleen de oudste minuutplans en verzamelkaarten opgenomen, zonder de registers. Uiteraard kunnen alle minuut- en verzamelplans besteld worden via de webwinkel van de Beeldbank.
Het archief van het kadaster
De landelijke dienst van het kadaster werd ingevoerd in 1832 om het grondeigendom van Nederland te registreren. Het archief van de dienst van het Kadaster en de Openbare Registers (KADOR) bevat de oudste kadastrale plattegronden en registers van de grondeigenaren van dorpen en steden in Zuid-Holland.
De eerste kadastrale kaarten zijn de zogenaamde minuutplans, voor Zuid-Holland vrijwel allemaal gemaakt tussen 1817 en 1829. Op de minuutplans zijn nooit wijzigingen aangebracht: ze geven dus nog steeds de oorspronkelijke toestand weer en vormen een momentopname. Van elke kadastrale gemeente zijn ook overzichtskaarten gemaakt, ook wel verzamelplans genoemd. Op de minuutplans, met een schaal variërend tussen 1:1250 en 1:5000, zijn alle afzonderlijke percelen ingetekend. Elk perceel heeft een eigen nummer, corresponderend met de eigenaren.
De eigenaren van de percelen
Tussen 1832 en 1844 tekent het kadaster voor het eerst de eigenaren van alle percelen op in registers. Deze eerste registers met de eigenaars op dat moment worden Oorspronkelijk Aanwijzende Tafels (OAT's) genoemd. De OAT's zijn bij het Nationaal Archief op microfiche te raadplegen. Ook zijn er binnen de publicatiereeks van de Stichting Kadastrale Atlas Zuid-Holland, de OAT's van een aantal gemeenten opgenomen. Deze reeks kunt u opvragen in de bibliotheek van het Nationaal Archief. Een ander register van eigenaren, de Kadastrale Legger, is bij het Nationaal Archief in te zien via online verbinding met het Kadaster, in kader van het proefproject Digilegger. In deze Kadastrale Legger zijn alle wijzigingen in het grondbezit en de percelen vanaf 1832 tot 1990 bijgehouden
Wat is er nog meer?
Deze kadastrale kaarten zijn samen met de scans van de OAT's ook opgenomen op de landelijke website www.WatWasWaar.nl Daarin zijn naast de kadastrale kaarten van alle provincies nog veel meer andere collecties te vinden. Een aantal gemeenten op de kaarten heeft grenswijzigingen ondergaan of ze zijn samengevoegd. Handige hulpmiddelen bij het zoeken in het archief van het Kadaster zijn de Digilegger (beschikbaar op de studiezaal van het Nationaal Archief en diverse andere archieven) en de VUGA-gemeentegids, waarin de oorspronkelijke kadastrale gemeenten terug te vinden zijn.
Recenter kadaster archief
Nadat de oudste minuutplans waren getekend, werden alle veranderingen aangebracht op bijbladen vervolgminuutplans en hulpkaarten. Deze laatste kaarten berusten nog bij het Kadaster, de overige zijn - voorzover bewaard gebleven - overgedragen aan het Nationaal Archief. bron: http://beeldbank.nationaalarchief.nl/
|
